مشکلات نکشیدن دندان عقل در بزرگسالی؛ اگر دندان عقل را نکشیم چه می‌شود؟

اگر دندان عقل به‌درستی رویش کرده، سالم است، عملکرد مناسبی دارد و اطراف آن بیماری یا آسیب وجود ندارد، لزوماً نیازی به کشیدن آن نیست و ممکن است فقط به معاینه و پایش دوره‌ای نیاز داشته باشد. اما اگر دندان عقل نهفته یا نیمه‌نهفته باشد، مرتب عفونت کند، پوسیده باشد یا به دندان کناری و بافت‌های اطراف آسیب بزند، باقی گذاشتن آن می‌تواند به مرور مشکلات جدی‌تری ایجاد کند.

در واقع، سؤال اصلی فقط این نیست که «چرا دندان عقل را نکشیم؟» بلکه باید مشخص شود دندان عقل در چه وضعیتی قرار دارد و باقی ماندن آن چه خطری برای خود دندان، دندان مجاور و بافت‌های اطراف ایجاد می‌کند.اگر در بزرگسالی هنوز دندان عقل دارید و نمی‌دانید باید آن را بکشید یا فقط تحت نظر داشته باشید، معاینه و بررسی تصویر رادیوگرافی می‌تواند وضعیت دندان را مشخص کند. دکتر نرجس فلاح قاسمی در رشت، وضعیت دندان عقل را بر اساس موقعیت دندان، شرایط ریشه، بافت اطراف و ارتباط آن با ساختارهای مجاور بررسی می‌کند و درباره نیاز به درمان تصمیم‌گیری می‌شود.

✦

نظر دندانپزشک نظر دکتر نرجس فلاح قاسمی دندان عقل نزدیک عصب فک

نزدیک بودن ریشه دندان عقل پایین به عصب، لزوماً مانع جراحی نیست و به معنی آسیب قطعی عصب هم نیست. ابتدا باید موقعیت ریشه، کانال عصبی و دلیل نیاز به خارج کردن دندان ارزیابی شود و سپس درباره روش مناسب درمان تصمیم‌گیری شود.

آیا همه دندان‌های عقل در بزرگسالی باید کشیده شوند؟

خیر.این یکی از مهم‌ترین نکاتی است که هنگام صحبت درباره دندان عقل باید در نظر گرفت. صرفاً بزرگسال بودن یا رسیدن به سن خاصی، به‌تنهایی دلیل کشیدن دندان عقل نیست.اگر دندان عقل کاملاً رویش کرده باشد، قابل تمیز کردن باشد، پوسیدگی یا بیماری لثه نداشته باشد، عملکرد مناسبی داشته باشد و به دندان‌های مجاور آسیب نزند، ممکن است نیازی به کشیدن نداشته باشد و بتوان آن را در معاینات دوره‌ای کنترل کرد.در مقابل، دندان عقل نهفته یا نیمه‌نهفته که فضای کافی برای رویش ندارد، بیشتر در معرض گیر کردن مواد غذایی، التهاب لثه، پوسیدگی و عفونت قرار می‌گیرد. بنابراین تصمیم درباره کشیدن دندان عقل باید بر اساس وضعیت واقعی دندان و خطر بیماری گرفته شود، نه فقط سن فرد.

اگر دندان عقل را نکشیم چه مشکلاتی ممکن است ایجاد شود؟

در صورتی که دندان عقل مشکل‌دار باقی بماند، بسته به موقعیت و وضعیت آن، عوارض مختلفی ممکن است ایجاد شود.

۱. التهاب و عفونت مکرر لثه اطراف دندان عقل

یکی از شایع‌ترین مشکلات، پریکورونیت (Pericoronitis) یا التهاب و عفونت بافت لثه اطراف دندان عقل نیمه‌رویش‌یافته است.

وقتی بخشی از دندان زیر لثه باقی می‌ماند، فضای مناسبی برای تجمع پلاک، باکتری و مواد غذایی ایجاد می‌شود. در این شرایط ممکن است فرد دچار:

درد پشت فک
تورم لثه
قرمزی و حساسیت
بوی بد دهان
طعم ناخوشایند در دهان
درد هنگام جویدن
و در موارد شدیدتر تب یا تورم صورت

شود.

اگر این عفونت‌ها به‌صورت مکرر اتفاق بیفتند، لازم است علت اصلی مشکل بررسی شود و در صورت وجود اندیکاسیون، درمان مناسب برای دندان عقل انجام شود. (⁠nhs.uk)

۲. پوسیدگی خود دندان عقل

دندان عقل به دلیل قرار گرفتن در انتهای فک، گاهی به‌خوبی مسواک یا نخ دندان نمی‌خورد.

اگر دندان به‌صورت نیمه‌نهفته یا با زاویه نامناسب قرار گرفته باشد، تمیز کردن اطراف آن دشوارتر می‌شود و تجمع پلاک می‌تواند احتمال پوسیدگی را افزایش دهد. در بعضی موارد پوسیدگی به حدی پیش می‌رود که امکان ترمیم مناسب دندان وجود ندارد. (⁠Hey NHS)

نکته مهم این است که ممکن است پوسیدگی دندان عقل برای مدتی بدون درد باشد؛ بنابراین نداشتن درد لزوماً به معنی سالم بودن دندان نیست.

۳. آسیب و پوسیدگی دندان آسیاب کناری

یکی از مهم‌ترین دلایل توجه به دندان عقل، تأثیری است که می‌تواند روی دندان آسیاب بزرگ دوم داشته باشد.

برای مثال، اگر دندان عقل به سمت دندان جلویی خم شده باشد، ممکن است بین دو دندان محل گیر کردن مواد غذایی ایجاد شود. تجمع پلاک در این ناحیه می‌تواند به پوسیدگی یا بیماری لثه در دندان عقل یا دندان مجاور منجر شود. (⁠Cambridge University Hospitals)

این موضوع اهمیت زیادی دارد؛ چون گاهی مشکل اصلی فقط خود دندان عقل نیست و دندان سالم‌ترِ کنار آن نیز در معرض آسیب قرار می‌گیرد.

۴. بیماری و آسیب لثه اطراف دندان عقل

دندان عقل نیمه‌نهفته می‌تواند باعث ایجاد محیطی شود که تمیز کردن آن دشوار است. در نتیجه، التهاب لثه ممکن است تکرار شود و در برخی شرایط بیماری‌های بافت اطراف دندان ایجاد شود.

اگر این وضعیت مدت زیادی ادامه داشته باشد، بررسی سلامت لثه و استخوان اطراف دندان اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

۵. تشکیل کیست در اطراف دندان عقل

در برخی موارد، اطراف دندان عقل نهفته ممکن است ضایعاتی مانند کیست دنتی‌ژروس تشکیل شود.

این عارضه شایع نیست، اما یکی از مواردی است که هنگام ارزیابی دندان عقل نهفته باید در نظر گرفته شود. کیست در صورت رشد می‌تواند به استخوان اطراف یا ساختارهای مجاور فشار وارد کند و به همین دلیل بررسی رادیوگرافی اهمیت دارد. (⁠nhs.uk)

بنابراین اگر دندان عقل نهفته دارید، صرف اینکه «تا امروز درد نکرده» به تنهایی برای بی‌اهمیت دانستن آن کافی نیست.

۶. ایجاد آبسه و گسترش عفونت

پوسیدگی شدید یا عفونت اطراف دندان عقل ممکن است به تشکیل آبسه منجر شود.

آبسه می‌تواند با درد، تورم، ترشح، طعم بد دهان و گاهی تب همراه باشد. عفونت‌های دندانی در صورت پیشرفت می‌توانند به بافت‌های اطراف نیز گسترش پیدا کنند و در موارد نادر، عوارض جدی ایجاد کنند. (⁠NHS Liverpool Hospitals)

به همین دلیل، تورم قابل توجه صورت، تب، مشکل در بلع یا باز کردن دهان، یا تشدید سریع درد دندان عقل نیازمند ارزیابی سریع دندانپزشکی است.

چرا مشکلات دندان عقل ممکن است در بزرگسالی بیشتر مورد توجه قرار بگیرند؟

یکی از نکات مهم درباره دندان عقل در بزرگسالی این است که تصمیم‌گیری نباید فقط بر اساس سن انجام شود.با افزایش سن، ریشه‌های دندان کامل‌تر می‌شوند و شرایط استخوان و موقعیت دندان نیز می‌تواند روی دشواری درمان تأثیر بگذارد. انجمن جراحان دهان، فک و صورت آمریکا نیز اشاره می‌کند که کشیدن دندان‌های عقل در سنین بالاتر می‌تواند دشوارتر باشد و میزان برخی عوارض جراحی افزایش پیدا کند. از طرف دیگر، این موضوع به این معنی نیست که هر دندان عقل سالمی باید صرفاً به دلیل افزایش سن کشیده شود.اگر دندان عقل سالم و بدون بیماری باشد، ممکن است پایش منظم گزینه مناسبی باشد. تصمیم باید بر اساس وضعیت دندان و نسبت خطر باقی ماندن آن با خطرات درمان گرفته شود.

از کجا بفهمیم دندان عقل نیاز به کشیدن دارد؟

معاینه دهان به تنهایی همیشه برای تصمیم‌گیری کافی نیست. دندانپزشک یا جراح ممکن است با توجه به شرایط بیمار، از تصویربرداری برای بررسی:

موقعیت دندان عقل
میزان نهفتگی
وضعیت ریشه‌ها
سلامت استخوان اطراف
دندان آسیاب مجاور
وجود پوسیدگی یا ضایعات اطراف دندان
و ارتباط ریشه دندان عقل پایین با عصب فک

استفاده کند.در مواردی که ریشه دندان عقل پایین به عصب نزدیک باشد، بررسی دقیق‌تر رابطه دندان و عصب اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند و بسته به شرایط ممکن است تصویربرداری سه‌بعدی مانند CBCT نیز مطرح شود.برای آشنایی بیشتر با این موضوع می‌توانید مقاله خطر آسیب عصب در جراحی دندان عقل را نیز مطالعه کنید.

آیا اگر دندان عقل درد ندارد، باز هم ممکن است مشکل داشته باشد؟

بله.نبود درد به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که دندان عقل کاملاً سالم است.برخی مشکلات دندان عقل ممکن است در مراحل اولیه بدون علامت باشند و در معاینه یا تصویربرداری مشخص شوند. به همین دلیل، وضعیت دندان باید بر اساس معاینه، موقعیت آن و شواهد بیماری بررسی شود. البته این موضوع را نباید با این برداشت اشتباه کرد که هر دندان عقل بدون درد باید کشیده شود. اگر دندان سالم، عملکردی و بدون شواهد بیماری باشد، ممکن است فقط نیاز به پایش دوره‌ای داشته باشد.

آیا کشیدن دندان عقل در بزرگسالی سخت‌تر است؟

دشواری کشیدن دندان عقل به عوامل مختلفی بستگی دارد؛ از جمله موقعیت دندان، میزان نهفتگی، شکل و تعداد ریشه‌ها، تراکم استخوان و ارتباط ریشه با ساختارهای مهم اطراف.سن نیز می‌تواند یکی از عوامل مؤثر باشد، اما سن به‌تنهایی تعیین‌کننده پیچیدگی جراحی نیست.به همین دلیل بهتر است به جای تصمیم‌گیری بر اساس سن، وضعیت دندان در معاینه و رادیوگرافی بررسی شود.

اگر دندان عقل را نکشیم، ممکن است تا آخر عمر مشکلی ایجاد نکند؟

بله، این امکان وجود دارد.این نکته برای جلوگیری از ترس غیرضروری از دندان عقل مهم است. بعضی دندان‌های عقل سالم، بدون علامت و بدون بیماری ممکن است در طول زندگی فرد مشکلی ایجاد نکنند. انجمن جراحان دهان، فک و صورت آمریکا نیز بر این نکته تأکید کرده که در دندان‌های عقل بدون بیماری و بدون علامت، امکان پایش و نگهداری وجود دارد. اما اگر دندان عقل نهفته، نیمه‌نهفته، پوسیده، عفونی یا آسیب‌رسان به دندان مجاور باشد، باقی گذاشتن آن می‌تواند با خطر مشکلات بعدی همراه باشد.بنابراین پاسخ درست برای هر فرد متفاوت است.

تأخیر در درمان یک دندان عقل مشکل‌دار ممکن است از چند جهت شرایط را پیچیده‌تر کند:

ریشه‌های کامل‌تر:
با گذشت زمان، ریشه دندان رشد و تکامل بیشتری پیدا می‌کند. در دندان عقل پایین، اگر ریشه‌ها به کانال عصب نزدیک باشند، برنامه‌ریزی جراحی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

استخوان متراکم‌تر:
استخوان اطراف دندان در سنین بالاتر معمولاً متراکم‌تر است و خارج کردن دندان نهفته می‌تواند به تکنیک جراحی بیشتری نیاز داشته باشد.

احتمال نزدیک‌تر شدن ریشه به ساختارهای مهم:
در بعضی دندان‌های عقل پایین، ریشه ممکن است در مجاورت عصب آلوئولار تحتانی قرار داشته باشد. به همین دلیل، بررسی رادیوگرافی پیش از جراحی اهمیت دارد.

افزایش احتمال بیماری در دندان یا دندان مجاور:
اگر دندان عقل برای مدت طولانی در وضعیت نامناسب باقی بماند، ممکن است به‌مرور با پوسیدگی، التهاب لثه، بیماری پریودنتال یا آسیب به دندان آسیاب مجاور همراه شود.

تغییر شرایط عمومی بیمار:
با افزایش سن ممکن است شرایط پزشکی یا مصرف داروهای مختلف نیز بیشتر شود و این موضوع در برنامه‌ریزی یک جراحی دندان اهمیت پیدا کند. بنابراین تصمیم‌گیری در سن پایین‌تر، در صورت وجود اندیکاسیون مناسب، می‌تواند از نظر برنامه‌ریزی درمان نیز ساده‌تر باشد.

چرا تأخیر طولانی ممکن است درمان را سخت‌تر کند؟

خیر.این نکته مهم است که افزایش سن را با «حتماً خطرناک شدن جراحی» یکی ندانیم. افزایش سن یکی از عوامل مؤثر بر دشواری و عوارض احتمالی است، اما پیچیدگی جراحی به عواملی مانند موقعیت دندان، میزان نهفتگی، شکل و تعداد ریشه‌ها، تراکم استخوان و فاصله ریشه از عصب نیز بستگی دارد. حتی در افراد بالای ۲۵ سال، جراحی دندان عقل در بسیاری از موارد با موفقیت انجام می‌شود. از طرف دیگر، اگر دندان عقل کاملاً رویش کرده، سالم، قابل تمیز کردن و بدون شواهد بیماری باشد، صرفاً بالا رفتن سن به معنی ضرورت کشیدن آن نیست. برخی راهنماها برای دندان‌های عقل بدون بیماری، پایش منظم را به‌عنوان یکی از گزینه‌ها مطرح می‌کنند.

بنابراین منظور از «زودتر درمان کردن» این نیست که همه افراد باید دندان عقل خود را در سن مشخصی بکشند؛ بلکه اگر دندان عقل مشکل‌دار است یا بررسی‌ها نشان می‌دهد احتمال بیماری و آسیب در آینده قابل توجه است، بهتر است درمان بدون دلیل به سال‌های بعد موکول نشود.

یعنی هرچه سن بالاتر برود، حتماً کشیدن دندان عقل خطرناک می‌شود؟

یکی از دلایلی که دندانپزشکان در بعضی بیماران توصیه می‌کنند دندان عقل مشکل‌دار در سنین پایین‌تر درمان شود، تغییر شرایط دندان و استخوان با افزایش سن است.دندان عقل معمولاً بین ۱۷ تا ۲۵ سالگی رویش پیدا می‌کند، اما ممکن است به‌صورت نهفته یا نیمه‌نهفته باقی بماند. در سنین پایین‌تر، ریشه دندان ممکن است هنوز به‌طور کامل شکل نگرفته باشد و استخوان اطراف دندان نیز نسبتاً نرم‌تر باشد. با افزایش سن، ریشه‌ها کامل‌تر و گاهی بلندتر می‌شوند و استخوان فک نیز متراکم‌تر می‌شود. اگر دندان عقل پایین به عصب فک نزدیک باشد، تکامل ریشه می‌تواند ارتباط آن با عصب را نیز اهمیت بیشتری ببخشد. این عوامل می‌توانند خارج کردن دندان را برای جراح پیچیده‌تر کنند.

به همین دلیل، اگر مشخص شده باشد که یک دندان عقل فضای کافی برای رویش طبیعی ندارد، نهفته یا بدجهت است یا احتمال ایجاد مشکل در آینده برای آن بالاست، بعضی جراحان ترجیح می‌دهند درمان در سنین پایین‌تر انجام شود و تا زمانی که دندان دچار عفونت، پوسیدگی یا آسیب به دندان مجاور شود، منتظر نمانند. AAOMS نیز اشاره می‌کند که با افزایش سن، دشواری جراحی و احتمال برخی عوارض افزایش می‌یابد.

چرا بسیاری از جراحان توصیه می‌کنند دندان عقل مشکل‌دار را بیش از حد به تأخیر نیندازیم؟

چه زمانی مراجعه به دندانپزشک را عقب نیندازیم؟

اگر یکی از علائم زیر را دارید، بهتر است ارزیابی دندانپزشکی را به تعویق نیندازید:

درد مکرر در انتهای فک
تورم یا التهاب اطراف دندان عقل
بوی بد یا طعم ناخوشایند مداوم
گیر کردن مکرر غذا پشت دندان
دشواری در باز کردن دهان
تورم صورت
تب همراه با درد دندان
درد یا حساسیت در دندان آسیاب جلویی دندان عقل

تورم شدید، تب، مشکل در بلع یا تنفس و گسترش سریع تورم نیازمند ارزیابی فوری است. (⁠nhs.uk)

آیا دندان عقل در بزرگسالی باید کشیده شود

نمی‌توان برای همه افراد یک پاسخ یکسان داد.اگر دندان عقل سالم، کاملاً رویش‌یافته، قابل تمیز کردن و بدون بیماری باشد، ممکن است نیازی به کشیدن نداشته باشد و با معاینات منظم تحت نظر قرار بگیرد. اما در صورت وجود عفونت‌های مکرر، پوسیدگی غیرقابل ترمیم، بیماری لثه، آسیب به دندان مجاور، کیست یا سایر مشکلات مرتبط با دندان عقل، درمان و در بسیاری از موارد کشیدن دندان می‌تواند مطرح شود.

بنابراین اگر دندان عقل شما سال‌هاست باقی مانده و نمی‌دانید نگه داشتن آن برایتان مناسب است یا نه، بهتر است تصمیم را صرفاً بر اساس سن یا نداشتن درد نگیرید. بررسی موقعیت دندان و وضعیت بافت‌های اطراف، مشخص می‌کند که پایش دندان کافی است یا درمان لازم است.برای بررسی وضعیت دندان عقل در رشت، می‌توانید برای معاینه و ارزیابی شرایط دندان با دکتر نرجس فلاح قاسمی مراجعه کنید.

🦷

مطالعه پیشنهادی دندان عقل شما نهفته است؟

اگر دندان عقل به‌طور کامل بیرون نیامده یا در عکس رادیوگرافی نهفته تشخیص داده شده، درباره انواع نهفتگی، علائم و شرایطی که ممکن است جراحی لازم باشد بیشتر بخوانید.

راهنمای کامل دندان عقل نهفته ←

🦷

مشاوره برای کشیدن دندان عقل در بزرگسالی

باقی ماندن دندان عقل مشکل‌دار در بزرگسالی می‌تواند با عفونت، پوسیدگی، آسیب به دندان مجاور و مشکلات لثه همراه باشد. با معاینه و بررسی عکس رادیوگرافی، مشخص می‌شود که کشیدن دندان عقل برای شما ضروری است یا امکان نگهداری آن وجود دارد.

📞 تماس برای بررسی شرایط 📅 دریافت نوبت آنلاین 💬 پرسش و دریافت اطلاعات در بله

تصمیم برای کشیدن یا نگه‌داشتن دندان عقل، پس از معاینه و بررسی موقعیت دندان و شرایط بافت‌های اطراف آن انجام می‌شود.

محتوای بررسی‌شده توسط دندانپزشک