نظر دکتر فلاح قاسمی درباره روش صحیح نخ دندان کشیدن این است که حدود ۳۰ تا ۴۵ سانتی‌متر نخ دندان جدا کنید، آن را به‌آرامی بین دندان‌ها وارد کنید و به شکل حرف C دور سطح کناری هر دندان قرار دهید. سپس نخ را با حرکت ملایم بالا و پایین، تا کمی زیر خط لثه حرکت دهید تا پلاک بین دندان‌ها پاک شود. این کار را برای هر دو سطح مجاور انجام دهید و برای هر فاصله از قسمت تمیز نخ استفاده کنید.
برای بیشتر افراد، روزی یک بار نخ دندان کشیدن کافی است. مهم‌تر از تعداد دفعات، استفاده منظم و تکنیک صحیح است. وارد کردن نخ با فشار ناگهانی به لثه می‌تواند باعث آسیب یا خونریزی شود.اگر استفاده از نخ معمولی دشوار است، نخ دندان کمانی یا ابزارهای بین‌دندانی دیگر ممکن است گزینه مناسبی باشند؛ انتخاب ابزار به وضعیت دندان‌ها و لثه بستگی دارد.
چرا نخ دندان کشیدن اهمیت دارد؟
مسواک زدن بخش مهمی از مراقبت روزانه دندان‌هاست، اما موهای مسواک معمولاً نمی‌توانند تمام فضای بین دندان‌ها را به‌خوبی تمیز کنند. در این نواحی پلاک میکروبی و باقی‌مانده مواد غذایی تجمع پیدا می‌کنند و ممکن است زمینه‌ساز التهاب لثه و پوسیدگی بین‌دندانی شوند.
استفاده صحیح از نخ دندان یا ابزار مناسب بین‌دندانی در کنار مسواک، به کاهش تجمع پلاک کمک می‌کند. بر اساس مرورهای علمی، تمیز کردن بین دندان‌ها می‌تواند برخی شاخص‌های التهاب لثه را بهبود دهد؛ هرچند میزان تأثیر به نوع ابزار، روش استفاده و وضعیت دهان بستگی دارد.برای فضاهای بین‌دندانی بازتر، برس بین‌دندانی ممکن است مناسب‌تر از نخ معمولی باشد. انتخاب ابزار باید بر اساس فاصله دندان‌ها و شرایط لثه انجام شود.
چرا کشیدن نخ دندان مهم است؟
• مرورهای سیستماتیک نشان می‌دهد که افزودن نخ یا برس بین‌دندانی به مسواک زدن، می‌تواند میزان التهاب لثه (gingivitis) را در کوتاه و میان‌مدت کاهش دهد. (Cochrane review).
• در بسیاری از بررسی‌ها، برس بین‌دندانی (interdental brush) در کاهش پلاک و خونریزی لثه نسبت به نخ مؤثرتر یا دست‌کم هم‌رده بوده است؛ برای فضاهای بین‌دندانی بازتر، برس بین‌دندانی معمولاً بهتر است.
آموزش نخ دندان کشیدن؛ روش صحیح مرحله‌به‌مرحله
برای یادگیری طرز صحیح نخ دندان کشیدن، مراحل زیر را انجام دهید:
مرحله اول: آماده کردن نخ دندان
حدود ۳۰ تا ۴۵ سانتی‌متر نخ جدا کنید و بیشتر آن را دور انگشت میانی یک دست و مقدار کمتری را دور انگشت میانی دست دیگر بپیچید.
مرحله دوم: کنترل نخ
با کمک انگشتان شست و اشاره، چند سانتی‌متر نخ را نگه دارید تا هنگام حرکت بین دندان‌ها کنترل کافی داشته باشید.
مرحله سوم: عبور آرام از بین دندان‌ها
نخ را با حرکت کنترل‌شده از نقطه تماس دندان‌ها عبور دهید. از وارد کردن فشار ناگهانی به لثه خودداری کنید.
مرحله چهارم: قرار دادن نخ به شکل C
نخ را دور سطح کناری یکی از دندان‌ها به شکل حرف C قرار دهید تا با سطح دندان تماس داشته باشد.
مرحله پنجم: تمیز کردن سطح هر دو دندان
نخ را با حرکت ملایم بالا و پایین روی سطح دندان و کمی زیر لبه لثه حرکت دهید. سپس سطح دندان مجاور را نیز به همین روش تمیز کنید.
مرحله ششم: استفاده از قسمت تمیز نخ
برای فاصله بعدی، قسمت تمیزی از نخ را استفاده کنید و تمام فضاهای بین‌دندانی، از جمله دندان‌های عقب دهان، را تمیز کنید.
نکته مهم: هدف از نخ دندان کشیدن، تمیز کردن پلاک روی سطوح کناری دندان‌هاست؛ نه فقط خارج کردن مواد غذایی گیرکرده.
فیلم روش صحیح کشیدن نخ دندان
نخ دندان را چه زمانی بکشیم؟
نخ دندان کشیدن بعد از لمینت و کامپوزیت
پس از انجام لمینت یا کامپوزیت نیز تمیز کردن فضای بین دندان‌ها ضروری است. اگرچه ماده ترمیمی مانند دندان طبیعی دچار پوسیدگی نمی‌شود، ساختار طبیعی دندان و نواحی اطراف ترمیم همچنان در معرض تجمع پلاک، التهاب لثه و پوسیدگی قرار دارند.
برای نخ دندان کشیدن صحیح بعد از لمینت یا کامپوزیت، نخ را به‌آرامی از نقطه تماس عبور دهید و سطح کناری هر دندان را بدون فشار شدید تمیز کنید. در صورت گیر کردن یا پاره شدن مداوم نخ در یک ناحیه، بهتر است لبه ترمیم و وضعیت تماس بین دندان‌ها توسط دندانپزشک بررسی شود.رعایت بهداشت بین‌دندانی می‌تواند به حفظ سلامت لثه و دندان‌های ترمیم‌شده کمک کند، اما به‌تنهایی تضمین‌کننده طول عمر لمینت یا کامپوزیت نیست.
یکی از دلایل اصلی نیاز به تعویض کامپوزیت‌های قدیمی، پوسیدگی‌های ثانویه‌ای است که در حاشیه ترمیم ایجاد می‌شوند. در بسیاری از موارد بیمار تصور می‌کند کامپوزیت از دندان محافظت کامل می‌کند، در حالی که عدم رعایت نخ دندان باعث نفوذ پلاک و باکتری در مرز دندان و ترمیم می‌شود.
بهترین نوع نخ دندان برای لمینت و کامپوزیت چیست؟
برای افرادی که لمینت دندان یا کامپوزیت دندان دارند، معمولاً نخ دندان موم‌دار یا نخ‌های PTFE انتخاب مناسب‌تری محسوب می‌شوند. این نخ‌ها راحت‌تر از نقاط تماس عبور می‌کنند و احتمال گیر کردن یا رشته‌رشته شدن آن‌ها کمتر است.اگر هنگام نخ دندان کشیدن نخ به طور مداوم گیر می‌کند یا پاره می‌شود، بهتر است وضعیت ترمیم توسط دندانپزشک بررسی شود؛ زیرا این موضوع می‌تواند نشانه وجود ناهمواری یا مشکل در ناحیه ترمیم باشد.
نخ دندان کمانی چیست و آیا جایگزین نخ دندان معمولی می‌شود؟
نخ دندان کمانی یا Floss Pick وسیله‌ای است که یک قطعه نخ کوتاه روی یک دسته پلاستیکی قرار گرفته است. این نوع نخ دندان استفاده آسان‌تری دارد و برای کودکان، سالمندان و افرادی که مهارت کافی برای استفاده از نخ دندان معمولی ندارند، گزینه مناسبی محسوب می‌شود.
نخ دندان کمانی بهتر است یا نخ دندان معمولی؟
با این حال بسیاری از دندانپزشکان معتقدند نخ دندان معمولی همچنان قدرت مانور بیشتری دارد و بهتر می‌تواند دور هر دندان به شکل C قرار گیرد. در نتیجه اگر فرد توانایی استفاده صحیح از نخ دندان سنتی را داشته باشد، معمولاً انتخاب اول متخصصان محسوب می‌شود. نخ دندان کمانی زمانی ارزشمند است که باعث شود فرد به طور منظم نخ دندان بکشد؛ زیرا نخ دندانی که هر روز استفاده شود، از بهترین نخ دندانی است که هرگز استفاده نمی‌شود.
نحوه استفاده از نخ دندان کمانی چگونه است؟
برای استفاده صحیح از نخ دندان کمانی، دسته آن را در دست بگیرید و قسمت نخ را به‌آرامی بین دو دندان وارد کنید. از فشار ناگهانی به سمت لثه خودداری کنید. نخ را تا نزدیکی خط لثه هدایت کرده و آن را تا حد امکان روی سطح کناری هر دندان حرکت دهید تا پلاک‌های بین دندانی پاک شوند. این کار را برای دو سطح دندان‌های مجاور انجام دهید و سپس به فاصله بعدی بروید
نخ دندان کمانی چند بار مصرف است؟
نخ دندان کمانی معمولی یک‌بارمصرف است و بهتر است پس از پایان یک نوبت تمیز کردن دندان‌ها دور انداخته شود.استفاده مجدد از نخ کمانی یک‌بارمصرف توصیه نمی‌شود؛ زیرا نخ ممکن است فرسوده، شل یا رشته‌رشته شود و کارایی آن کاهش پیدا کند.برای نوبت بعدی از نخ کمانی تازه استفاده کنید. اگر محصول دارای قطعه نخ قابل تعویض یا طراحی چندبارمصرف است، دستور سازنده را رعایت کنید.
آیا می‌توان از یک نخ دندان کمانی برای تمام دندان‌ها استفاده کرد؟
در یک نوبت تمیز کردن دهان، معمولاً می‌توان از همان ابزار برای چند فضای بین‌دندانی استفاده کرد، به شرط آنکه نخ سالم بماند و طبق دستور محصول استفاده شود. در صورت آسیب دیدن یا آلودگی واضح نخ، آن را تعویض کنید.
اشتباهات رایج هنگام نخ دندان کشیدن
برخی اشتباهات می‌توانند اثربخشی نخ دندان را کاهش دهند یا باعث تحریک لثه شوند:
وارد کردن نخ با فشار ناگهانی به لثه
استفاده از حرکات خشن و اره‌ای نزدیک لثه
تمیز نکردن هر دو سطح دندان‌های مجاور
استفاده نکردن از قسمت تمیز نخ برای فضاهای بعدی
فراموش کردن دندان‌های عقب دهان
انتخاب ابزار نامناسب برای فاصله بین دندان‌ها
اگر هنگام نخ دندان کشیدن خونریزی دارید، ممکن است التهاب لثه یا تکنیک نامناسب در آن نقش داشته باشد. خونریزی مداوم، درد یا تورم نیاز به بررسی دندانپزشکی دارد.
آیا بعد از هر وعده غذایی باید نخ دندان بکشیم؟
خیر. برخلاف تصور رایج، نخ دندان جایگزین شستشوی دهان یا مسواک بعد از غذا نیست. پس از صرف غذا، معمولاً آبکشی دهان و مسواک زدن در زمان مناسب کافی است. نخ دندان زمانی اهمیت پیدا می‌کند که مواد غذایی در فضای بین دندان‌ها گیر کرده باشند یا فرد مستعد پوسیدگی بین دندانی باشد. در واقع دندانپزشکان بیشتر بر «منظم بودن استفاده روزانه» تأکید دارند تا استفاده بعد از هر وعده غذایی. اگر قرار باشد تنها یک زمان را انتخاب کنید، شب قبل از خواب می‌تواند زمان مناسبی برای ایجاد عادت منظم باشد
مطب دندانپزشکی دکتر نرجس فلاح قاسمی
آدرس مطب دندانپزشکی دکتر فلاح قاسمی :
📍 رشت – نواب صفوی،روبروی انبار پست ساختمان یزدان، طبقه سوم، واحد چهارم
شماره تماس برای رزرو نوبت :
۰۹۱۱۳۴۷۲۰۷۸
مهم‌ترین نکته درباره کشیدن نخ دندان از زبان دکتر نرجس فلاح قاسمی:
تمیز کردن روزانه فضای بین دندان‌ها باید در کنار مسواک زدن منظم انجام شود. نخ معمولی، نخ کمانی، برس بین‌دندانی و واترفلاسر هرکدام کاربرد خاص خود را دارند و انتخاب بهترین روش به وضعیت دندان‌ها، فاصله بین آن‌ها و سلامت لثه بستگی دارد. اگر هنگام استفاده از نخ دندان خونریزی مداوم، درد یا گیر کردن نخ در یک نقطه دارید، بهتر است علت آن بررسی شود.
• اگر دنبال یک دستور آسان هستید: نخ یا برس بین‌دندانی را قبل از مسواک انجام دهید تا مسواک و فلوراید بتوانند سطوح را بهتر محافظت کنند.
• برای ایمپلنت، استفادهٔ روزانه از واترفلاسر یا برس بین‌دندانی مخصوص ایمپلنت را جدی بگیرید و پیگیری‌های دوره‌ای با دندانپزشک داشته باشید.
• برای لمینت/کامپوزیت: نخ کشیدن را متوقف نکنید، اما با ملایمت انجام دهید و در صورت دستور دندانپزشک، از ابزارهای جایگزین (واترفلاسر/نخ‌تخت) استفاده کنید.
واترفلاسر چیست؟نخ دندان آبی
واترفلاسر (Water Flosser) یا دستگاه نخ دندان آبی وسیله‌ای است که با استفاده از جریان پرفشار و پالسی آب، پلاک و باقی‌مانده‌های غذا را از بین دندان‌ها و اطراف لثه خارج می‌کند — بدون نیاز به نخ دندان سنتی. این دستگاه معمولاً شامل یک مخزن آب، پمپ کوچک و سری نازل‌دار است که آب را با فشار قابل تنظیم به صورت ضربه‌ای (پالس‌دار) روی لثه و فواصل بین دندانی اسپری می‌کند.
تفاوت نخ دندان با واتر فلاستر و برس بین دندانی
| ابزار | مزایا | مناسب برای |
|---|---|---|
| نخ دندان (string floss) | دسترس‌پذیر؛ برای تماس‌های تنگ مناسب | تماس‌های بسیار تنگ |
| برس بین‌دندانی | موثر در کاهش پلاک و خونریزی | فضاهای بازتر بین دندانی |
| واترفلاسر | خوب برای اطراف ایمپلنت/بریج؛ کاهش التهاب | اطراف ایمپلنت و پروتزهای ثابت |
انواع نخ دندان برای روش درست نخ دندان کشیدن
نخ دندان موم‌دار (Waxed Floss)
- عبور راحت‌تر بین دندان‌های فشرده
- احتمال کمتر پاره شدن
- مناسب برای بیشتر افراد
نخ دندان PTFE یا مونوفیلامنت
- بسیار نرم و مقاوم
- مناسب برای لمینت و کامپوزیت
- حرکت روان‌تر بین دندان‌ها
نخ دندان نواری (Dental Tape)
- پهن‌تر از نخ معمولی
- مناسب فواصل کمی بازتر
- راحت‌تر برای افراد مبتدی
نخ دندان کمانی
- استفاده آسان و سریع
- مناسب کودکان و سالمندان
- کنترل کمتر نسبت به نخ سنتی
سوالات متداول درباره نخ دندان کشیدن
نخ دندان را قبل از مسواک بکشیم یا بعد از آن؟
آیا نخ دندان باعث فاصله افتادن بین دندان‌ها می‌شود؟
آیا نخ دندان کشیدن برای لثه ملتهب ضرر دارد؟
آیا نخ دندان باعث عقب‌رفتن لثه می‌شود؟
بهتر است از نخ دندان موم‌دار استفاده کنم یا بدون موم؟
بعد از گذاشتن لمینت یا ونیر چه زمانی می‌توانم نخ دندان بکشم؟
بعد از ایمپلنت چگونه باید نخ دندان بکشیم؟
آیا کشیدن دندان در منزل با نخ کار درستی است؟
روش صحیح نخ دندان کشیدن؛ آموزش و نکات مراقبت از دندان
این مقاله روش صحیح نخ دندان کشیدن، مراحل تمیز کردن فضای بین دندان‌ها، نحوه استفاده از نخ دندان کمانی، تعداد دفعات استفاده و نکات مراقبت از لثه، لمینت و کامپوزیت را توضیح می‌دهد.
مهم‌ترین نکته درباره روش صحیح نخ دندان کشیدن
برای تمیز کردن صحیح فضای بین دندان‌ها، نخ دندان را به‌آرامی از نقطه تماس دندان‌ها عبور دهید، آن را به شکل حرف C دور سطح هر دندان قرار دهید و با حرکت ملایم بالا و پایین، پلاک نزدیک خط لثه را پاک کنید. برای بیشتر افراد، تمیز کردن فضای بین دندان‌ها روزی یک بار توصیه می‌شود.
نکته: وارد کردن نخ با فشار ناگهانی می‌تواند باعث آسیب به لثه شود. در صورت خونریزی مداوم، درد یا گیر کردن نخ در یک نقطه، بهتر است وضعیت لثه و دندان‌ها بررسی شود. نخ معمولی، نخ کمانی و برس بین‌دندانی نیز باید متناسب با شرایط دهان انتخاب شوند.
دکتر نرجس فلاح قاسمی
منابع علمی مقاله
- American Dental Association (ADA) — Flossing
- Cochrane — Home use of interdental cleaning devices